|
شهرستان بروجرد در شمال استان لرستان ، در 48 درجه و 40 دقيقه طول شرقي و 33 درجه و 54 دقيقه عرض شمالي واقع است. وسعت بروجرد در حدود 30 کيلومتر مربع ميباشد و جمعيت آن بر اساس سرشماري سال 1375 ، 316014 نفر است که در حدود 217804 نفر در شهر بروجرد ساکن هستند. استاد سعيد نفيسي در اين مورد مينوسيد كه كلمه بروجرد در اصل "بروگرد" بوده است. از اين گونه آباديها كه در آخر نام كلمه آنها "گرد" آمده است بسيار است كه اين كلمه معني ساختن و بنا نهادن را ميدهد. كلمه "برو" در اول نام بروجرد نيز از ريشه بروبار به معني ميوه آمده است .پس "بروگرد" به معني آبادي است كه درآن ميوه و بروبار بوده است.

بناهاي تاريخي :
مسجد امام ( سلطاني ) : اين مسجد داراي 3 در ورودي به خيابانهاي صفا, جعفري و به سراي حافظيه در بازار دارد. شبستان و ايوانهاي آن مزين به كاشيهاي خشتي و كتيبههاي فراوان است. در لوح طاق ايوان غربي آن نوشته شده است : " عمل استاد اسكندر شيرازي … اين دو طاق مقرنس توسط جناب مستطاب ميرزا معصوم اتمام پذيرفت , غره شعبان المعظم سنه 1209 " اين مسجد در زمره مساجد سلطاني زمان فتحعليشاه قاجار است كه همانند آن در بازار تهران نيز وجود دارد.

مسجد جامع : اين بنا از بناهاي تاريخي بروجرد است كه در خيابان جعفري واقع است. در قرن سوم هجري به دستور " حمويهبنعلي" كه از طرف خاندان "ابيدلف" در بروجرد حكومت ميكرد , ساخته شد. احتمالا طاق وسط كنوني مربوط به قبل از اسلام و آتشكده بوده است و بين سالهاي 1022 تا 1209 هجري تعميراتي در آن صورت گرفته است.

امامزاده جعفر : نسبت اين امامزاده با پنج واسطه به امام زينالعابدين (ع) ميرسد. ساختمان گنبد هرمي شكل اين آرامگاه به سبك عهد سلجوقيان است و تاريخ 717 هجري بر لوحي درآن ديده ميشود. درب حرم آن مربوط به 600 سال پيش است كه در سال 1208 هجري به فرمان "تقيخان" حاكم بروجرد تعمير شده است.

امامزاده قاسم : در جنوب شرقي بروجرد ، آرامگاهي وجود دارد كه در ميان مردم به امزاده قاسم مشهور است . در سالنامة دبيرستان امام خميني ( پهلوي سابق ) ، كه در سال 1329 انتشار يافته ، پيرامون تاريخ اين امامزاده چنين مي خوانيم :
« چند سال قبل يكي از خير انديشان كه در صدد تعمير بناي مقبره مي آيد پس از حفره جلوي درب ورودي ، سنگ كوچكي ظاهر مي شود كه اكنون بالاي در نصب است و اين عبارت در آن نوشته شده است :
هذان القبران ، للشهيدين الشريفين المظلومين الحسن و محمد ابني احمد المسمي بشاه چراغ ، المدفون بارض شيراز .
( اين دو قبر ، مدفن دو شهيد مظلوم ، حسن و محمد ، فرزندان شاه چراغ كه در شيراز مدفون است ، مي باشد )» . از نوشته فوق چنان برمي آيد كه اين مقبره متعلق به حسن و محمد ، فرزندان شاه چراغ ـ كه فرزند بلاواسطه امام موسي بن جعفر است (ع) ـ مي باشد .

|